Urban Heat Islands and the Origin of the Apartment Building.

Differences in temperature (heat islands) in The Hague on a summer day. Image: NRC

Differences in temperature (heat islands) in The Hague on a summer day. Image: NRC

Interesting reseach was done recently at the University of Wageningen, about the occurring of so-called heat islands in cities during the summer. On hot days certain places in the city can become up to 8 degrees hotter than the temperature in the countryside. This is due to the presence of much stone surfaces and little green in the city. Houses and buildings warm up during the day and capture the heat in the streets. During the night the stored heat is then radiated back. The higher the density in the city, the greater this effect becomes. Up to a certain extent at least, because the research also shows that the higher the buildings and the narrower the streets are, the smaller the heat island effect in summer.

Manhattan of the Desert

In the construction of Shibam, an ancient town in Yemen, also known as the “Manhattan of the Desert”, one apparently was already aware of this. The houses here, in fact apartment towers, are built out of clay, up to 11 storeys high. In addition to the climatic advantages of this way of building it offered protection to it’s residents against attacks by Bedouins. Most buildings in the city, which is now sadly threatened by war, date from the 16th century, but the city itself has existed for over 1700 years. Nevertheless, the apartments in Shibam are not the oldest in the world.

Left: Shibam, Yemen. Right: Insulae; Roman apartment building.

Left: Shibam, Yemen. Right: Insulae; Roman apartment building.

Modern flats

Like many phenomena in Western culture is the emergence of the apartment building dates back to the Romans. Because of the increasing lack of space in the walled city of ancient Rome, in order to increase the density, one started to build so-called Insulae, large condominiums for the middle and lower classes of Rome, the plebs. The ground floor was used for tabernas and shops.
The medieval forerunner of Cairo, Fustat, was also known for his high-rises. In the 11th century the majority of the inhabitants of this town reportedly lived in apartment buildings, which reached heights of 14 storeys and some of which were fitted with roof gardens with irrigation systems.

In Europe, the apartment building was re-introduced during the industrial revolution. Many of the upper class that lived outside London, despite the rising land and property prices in the rapidly growing city, wanted to maintain a pied-a-terre. This created the need for the  development of new housing. The first “Mansion Flats” were designed in the 60s and 70s of the 19th century by James Knowles and Richard Norman Shaw.

A brief history of the apartment building: Albion House, La Ville Radieuse, Burned car in a Paris suburb.

A brief history of the apartment building: Albion House, La Ville Radieuse, Burned car in a Paris suburb.

The appartement as a storage system.

The Romans and the desert dwellers had good reasons for the building of stacked homes. Reasons that often are still valid today. But what is it, nowadays, that makes us build in high densities, often so far away from the city center,? Simple: it’s cheap and effective. In the beginning of the last century, Le Corbusier turned the apartment building into the building blocks of his modernist dystopia “La Ville Radieuse”. Since then, apartments no longer just used as a compact solution in densely populated inner cities but also as an efficient storage system for the population. Urbanism as an Ikea “Billy” bookcase.

Individuality at the front door: post boxes/mass housing in apartments. Photos: RM

Individuality at the front door: post boxes/mass housing in apartments. Photos: RM

We are still stuck with the legacy of this thinking. At the moment that the built environment no longer respects the individuality of its inhabitants, it’s occupants become oblivious to their surroundings. It leads to alienation, a lack of sense of responsibility and, ultimately, pauperization. Occasionally, tempers get heated, as is shown by the recurring riots in the French suburbs, for example. Is it a coincidence that it is precisely in this kind of suburban structure that the phenomenon of heat islands is most common? Apparently, the density is still not high enough.

Dutch version:

Hitte-eilanden. Appartementen

 Aan de Universiteit van Wageningen is onlangs een interessant ondezoek gedaan naar het vóórkomen en de oorzaak van zogenaamde hitte-eilanden in steden. Op warme dagen kan het op bepaalde plekken in de stad tot wel 8 graden warmer worden dan op het platteland. Dat komt door de aanwezigheid van veel steen en weinig groen. Huizen en gebouwen warmen op gedurende de dag en houden de warmte vast in de straten. In de nacht wordt die warmte dan weer uitgestraald. Hoe hoger de bebouwingsdichtheid in de stad, hoe groter dit effect wordt. Dat geldt althans tot op zekere hoogte, want uit het onderzoek blijkt ook dat hoe hoger de gebouwen en hoe smaller de straten zijn, des te kleiner is het warmte-eiland-effect is in de zomer.

Het Manhattan van de Woestijn

 Bij de bouw van Shibam, een middeleeuwse stad in Jemen die bekend staat als het “Manhattan van de Woestijn”, had men dit blijkbaar al in de gaten. De huizen hier, in feite appartemententorens, zijn opgetrokken uit leem, tot wel 11 verdiepingen hoog. Behalve de klimatologische voordelen van deze manier van bouwen bood het de inwoners ook bescherming tegen aanvallen van Bedouinen. De meeste gebouwen in de stad, die momenteel helaas wordt bedreigd door oorlogsgeweld, stammen uit de 16e eeuw, maar de stad zelf bestaat al meer dan 1700 jaar. Daarmee zijn de appartementen in Shibam overigens niet de oudste ter wereld.

Moderne flats

 Zoals veel  verschijnselen in de westerse cultuur is ook het ontstaan van het appartementengebouw terug te voeren naar de Romeinen. In het oude Rome ging men, vanwege het toenemende ruimtegebrek  in de ommuurde stad, ter verhoging van de dichtheid over tot het bouwen van zogenaamde Insulae, Grote flatgebouwen voor de midden- en onderklasse, het plebs. De begane grond werd gebruikt voor tabernas en winkels.

Ook de middeleeuwse voorloper van Cairo, Fustat, was bekend om zijn hoogbouw. Naar verluidt woonde in de 11e eeuw de meerderheid van de inwoners van deze stad in appartementengebouwen, die hoogten van 14 bouwlagen bereikten en waarvan sommigen waren voorzien van daktuinen met irrigatiesystemen.

 In Europa deed het appartementengebouw opnieuw zijn intrede tijdens de industiële revolutie. Veel welgestelden van buiten Londen wilden, ondanks de stijgende grond- en vastgoedprijzen in de snelgroeiende stad een pied-a-terre aanhouden in de stad. Dit maakte de ontwikkeling van nieuwe woningtypes noodzakelijk. De eerste “Mansion Flats” werden ontworpen in de jaren ’60 en ’70 van de 19e eeuw door James Knowles en Richard Norman Shaw. 

Het appartement als opbergsysteem.

De  Romeinen en de woestijnbewoners hadden dus goede redenen voor het bouwen van gestapelde woningen. Redenen die veelal vandaag de dag nog geldig zijn. Maar wat brengt ons er vandaag de dag toe om in hoge dichtheden te bouwen ver buiten het centrum van de stad?  Eenvoudig: het is goedkoop en doelmatig.  Le Corbusier maakte in het begin van de vorige eeuw het appartementengebouw tot bouwsteen van zijn modernistische dystopie “La Ville Radieuse”. Sindsdien worden appartementen niet langer alleen gebruikt als een compacte oplossing in dichtbevolkte binnensteden maar vooral ook als een efficiënt opbergsysteem voor de bevolking. Stedenbouw als een Billy boekenkast.

Met de erfenis van dit gedachtengoed zitten wij nu nog opgescheept. Op het moment dat de bebouwde omgeving zich niets meer aantrekt van de individualiteit van zijn bewoners, trekt de bewoner zich ook minder aan van zijn omgeving.  Het leidt tot vervreemding: De mens voelt zich niet betrokken bij zijn omgeving, dus ook niet meer verantwoordelijk ervoor, wat weer leidt tot verpaupering.  En dan slaat soms de vlam wel eens in de pan, zoals blijkt uit de terugkerende rellen in de Franse banlieues. Is het toeval dat het juist in deze verdichte buitenwijken is dat het verschijnsel van de hitte-eilanden zich het meest voordoet? Blijkbaar is de dichtheid dan toch niet hoog genoeg.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s