A Tale of the Tub

De Kuip as an icon

From L to R: De Kuip at its opening in 1937; De Kuip Icon; IS in action.

Our monuments, the icons of our civilization, are of great value to us and should, in priciple, be preserved. In principle, because sometimes the fear to discard our (built) icons comes to stand in the way of our progress. In this post a first example of this phenomenon: The Feyenoord Stadium in Rotterdam.

In the last few weeks images have reached us in which IS fighters destroy ancient statues and excavations in Iraq. An IS-warrior in the video explains why the demolitions at Nineveh take place: “Ancient peoples worshiped statues here in place of God. They were guilty of idolatry.”

This justification of course is nonsense; IS acts only from sensationalism, they do these things just to shock us. But why do we indeed find these acts so shocking? I think that is because the destruction of ancient treasures reminds us of our own mortality. By seeing these images we ourselves die a little. We attach much value to our monuments, “idolize” them indeed, in a sense, because they make us aware of our history and at the same time offer us reassurance: We have been here for thousands of years and will remain for many thousands of years. This realization provides relief for people who generally have great difficulty acknowledging that their own existence is very temporary.

The football club Feyenoord Rotterdam is a tradition-rich “people’s club” with a sizable, loyal following. The Feyenoord Stadium is the main icon of the club. It dates from 1937 and the design was very futuristic at that time: It has an oval shape, in two levels, with a ‘loose’ hanging second ring, so that nothing obstructs the view of the spectators. Between the first and the second ring a strip of glass was included so that the latter tends to float in the air. The inspiration for this design by architect Brinkman was Highbury in London, home of Arsenal. Highbury too, had such a freely hanging second ring, but only on one side. Brinkman was a functionalist, so the core of the design was ‘simplicity’. The steel structure on the exterior was decorated in any way or obscured.

Feyenoord Stadium, Rotterdam

Feyenoord Stadium, Rotterdam

Because of the shape stadium was nicknamed “De Kuip”, Dutch for “the Tub”. Upon completion it offered space for 65,000 spectators. It became a legendary stadium. 10 European Cup finals were played here, as well as  the final of a European Championship. The Dutch national team played their  main home games here for decades. In 1994, De Kuip was renovated; the stadium no longer met the requirements of the time. It was placed under a canopy, also a free-hanging structure as a third ring above the stands. The surgery did justice to the original design; De Kuip remained one of the most beautiful football stadiums in the world.

In 2015, these adjustments have also been overtaken by the demands of the time. Something must be done. But the sentiments blaze high as the building of a new stadium is discussed. The supporters of the club naturally cling very strongly to the tradition of their “idol”. The players and coaching staff may be passersby. The club, that is, the shirt, the colors, the logo and above the stadium should be “eternal”.

Fearing the reaction of the fanatical supporters the board of the club, inspired by the city council, examined several scenarios in which the Kuip would undergo a major renovation. None of this was feasible, unfortunately. That in itself is not very surprising, because as it is with the reuse of existing real estate: often it is only profitable if the original object by location and / or appearance represents a great added value.

Since the Feyenoord Stadium is a functionalist design, when it is no longer fulfilling its function, any intervention will be likely to affect the original image. The modest intervention of 1994 was done carefully and the architectural deterioration as a monument was limited. Now, as more drastic measures are needed, probably nothing of the original design of the stadium will remain. It is similar to the recent “renovation” of Maracanã in Rio de Janeiro. In the result absolutely nothing reminds of the original building. So much for the added value.

Highbury

Highbury housing project. Photo: the Guardian

New construction is necessary and inevitable, and courage is needed: the transience of things must be faced. The temptation to preserve De Kuip, in whatever form, should at all costs be resisted. The fate of Highbury, in my opinion, does not deserve to be imitated this time.  After Arsenal left it, Highbury was transformed into a housing project, leaving its main facades intact. But the stadium was already situated in the middle of a residential area. The new Feyenoord Stadium will be a new icon, and that does not thrive next to an old one. So demolish De Kuip and build a new, more beautiful stadium. And let it be a rectangular stadium, in nothing reminiscent of the old.

Onze monumenten, de iconen van onze beschaving zijn voor ons van grote waarde en dienen om die reden in principe behouden te worden. In principe, want soms kan de vrees om afstand te doen van deze (gebouwde) iconen onze vooruitgang in de weg komen te staan. In deze post een eerste voorbeeld hiervan: Het Feyenoord -stadion in Rotterdam.

De laatste weken bereikten ons beelden waarin strijders van IS die in Irak eeuwenoude beelden en opgravingen vernielen. Een IS-strijder legt in de video uit waarom de vernielingen in Nineveh plaatsvinden. “Eeuwenoude volkeren aanbaden hier standbeelden in plaats van God. Ze maakten zich schuldig aan afgoderij.”

Deze rechtvaardiging is natuurlijk onzin; IS handelt slechts uit effectbejag, ze doet dit soort dingen alleen om ons te shockeren. Maar waarom vinden wij deze vernielingen eigenlijk zo schokkend?  Volgens mij is dat omdat het vernietigen van oude kunstschatten ons herinnert aan onze eigen vergankelijkheid. Door het zien van deze beelden sterven wij zelf een beetje. Wij hechten zoveel  waarde aan onze monumenten, “verafgoden” deze inderdaad in zekere zin, omdat  ze ons bewust maken van onze geschiedenis  en ons tegelijkertijd geruststellen: Wij zijn hier al duizenden jaren en zullen er nog duizenden jaren zijn. Dit besef biedt verlichting voor de mens die in het algemeen grote moeite het feit te erkennen dat zijn eigen bestaan zeer tijdelijk is.

De voetbalclub Feyenoord is een traditierijke “volksclub” met een omvangrijke, trouwe aanhang. Het Feyenoordstadion is het belangrijkste icoon van de club.  Het stamt uit 1937 en het ontwerp was voor die tijd zeer futuristisch:  Het heeft een  ovale vorm, in twee verdiepingen, met een ‘loshangende’ tweede ring zodat niets het uitzicht van de toeschouwers belemmert. Tussen de eerste en de tweede ring was een strook glas opgenomen zodat de laatste lijkt te zweven. Inspiratiebron voor voor dit ontwerp van architect Brinkman was Highbury, het stadion van de Londense club Arsenal. Ook dit had een dergelijke vrijhangende tweede ring, maar dan slechts aan één zijde. Brinkman was een functionalist, dus de  kern van het ontwerp was ‘eenvoud’.  De staalconstructie aan de buitenkant  werd op geen enkele manier verfraaid of aan het zicht onttrokken.

Door de vorm kreeg het stadion de bijnaam de Kuip. Bij oplevering bood het ruimte aan 65.000 toeschouwers . Het werd een legendarisch stadion.  Zo  werden er 10 Europacup-finales gespeeld, de finale van een EK en het Nederlands elftal speelde er decennia lang zijn belangrijkste thuiswedstrijden. In 1994 werd de Kuip gerenoveerd; het stadion voldeed niet meer aan de eisen van die tijd. Er werd onder meer een overkapping geplaatst, een eveneens vrij hangende constructie die als een derde ring  boven de tribunes hangt. De ingreep deed recht aan het oorspronkelijke ontwerp; de Kuip bleef één van de mooiste voetbalstadions ter wereld.

In 2015 zijn ook deze aanpassingen door de eisen van de tijd ingehaald.  Er moet iets gebeuren. Maar de sentimenten laaien hoog op als vervangende nieuwbouw ter sprake komt. De  aanhang van de club hecht vanzelfsprekend zeer sterk traditie van zijn “afgod”. De spelers en technische staf  mogen dan voorbijgangers zijn. De club, dat wil zeggen: het shirt, de kleuren, het logo en bovenal  het stadion zijn “eeuwig”.

Uit angst de fanatieke aanhang tegen de haren in te strijken onderzocht de clubleiding, ingegeven door het gemeentebestuur, meerdere scenario’s waarin de Kuip ingrijpend zou worden gerenoveerd.  Geen hiervan bleek haalbaar, helaas. Op zich is dat niet zo vreemd, want zoals het is met hergebruik van bestaand vastgoed: vaak is  dit alleen rendabel als het originele object door locatie en/of uitstraling een grote meerwaarde vertegenwoordigt.

Aangezien het Feyenoordstadion zo functionalistisch is vormgegeven zal, op het moment dat het zijn functie niet meer naar behoren  vervult, elke ingreep al snel het oorspronkelijke beeld aantasten. Bij de bescheiden ingreep van 1994 is dat zorgvuldig gedaan en was de architectonische aantasting als monument te overzien. Nu er ingrijpender maatregelen nodig zijn zal er van het oorspronkelijke stadion niets terug te herkennen zijn. Het is te vergelijken met de recente “renovatie” van Maracanã in Rio de Janeiro.  In niets doet het resultaat nog denken aan het oorspronkelijke bouwwerk. Weg meerwaarde.

Nieuwbouw is dus noodzakelijk en onvermijdelijk en daar is moed voor nodig: de vergankelijkheid der dingen moet onder ogen worden gezien. De verleiding om de Kuip te behouden, in welke vorm dan ook, moet dan ook worden weerstaan. Het lot van Highbury verdient in mijn ogen zeker geen navolging. Het kreeg, nadat Arsenal het verliet, een nieuwe invulling met woningbouw, maar ligt dan ook midden in een woonwijk.  Het nieuwe Feyenoordstadion zal een nieuw icoon worden en dat gedijt niet naast een oud.  Dus: sloop de Kuip en bouw een nieuw, nog mooier stadion. En laat het een rechthoekig stadion zijn, dat in niets aan het oude doet denken.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s