Patch-Up (Luchtsingel)

luchtfoto-hofplein-luchtsingel

L: Hofplein, Rotterdam before WW II, R: Luchtsingel

Before May 14, 1940 Rotterdam was considered a compact city. The street profiles were generally narrow, even for that time. Ports located in the center of the city were becoming inaccessible for road transport. The smoke of the bombings had not cleared until the city government started making reconstruction plans. Plans in which space was created for wide roads cutting through the city center. After the war they were executed rapidly. The previously lacking access to the city wwas laid out and the spaces in between were filled in a more or less ad hoc manner, during the decades that followed. Rotterdam had become infrastructure instead of a city. 

Luchtsingel

Luchtsingel. Photos: RM

But, unlike Amsterdam, that was spared during the war and where large companies are forced to settle in the periphery as the dense center of the city has become something like an open air museum for tourists, Rotterdam has become a modern city, with a multifunctional, useful center. The price for the dominant infrastructure however, is that the city has many forgotten corners and different parts of the center are hardly interconnected.

For example Hofplein, before the war the absolute center of Rotterdam, in which the eponymous station was prominently located. After the reconstruction it became a traffic knot, a roundabout with a fountain in the middle. The only use of the square that is not traffic-related is the traditional dip in the fountain of local football supporters after winning a championship. An occurrence that is much too sporadic, unfortunately. Directly behind the square There’s a railway line, which disappears into a tunnel (why wasn’t that tunnel extended slightly further towards CS, one might ask). In between are some abandoned buildings and a gas station. Hofplein and its immediate surroundings form a total no-go area for pedestrians that cuts off the neighbourhoods Provenierswijk and Old North, hermetically separating them from the center.

Now fortunately there have been recent initiatives to restore this planning disaster. Through the Urban Initiative, namely; a competition organized by the municipality in which the residents of Rotterdam were called for project proposals to improve the quality of life in the city. Urban Initiative proved an ideal tool for bottom-up planning; the first winner in 2012, Luchtsingel, was a wooden footbridge with three branches, totaling more than 350 meters long. This bridge connects three former dead corners of the city, separated by infrastructure. By granting each of these blind spots its own program, this forgotten part of the Rotterdam city center is brought back to life.

Schieblock, a long time vacant office building was (temporarily) transformed into a Creative Hub. Luchtsingel cuts right through it, connecting  the urban farming area behind it with the abandoned railway line Hofpleinlijn, which has the potential to become a local version of the Coulée Verte (Paris) or High Line (New York). And finally Pompenburg Park, a new park, wedged between the Shell building and the entrance to the tunnel.

At first glance, there seemed to be a certain parallel with the past, as a proven method is applied again: urban planning based on infrastructure. Luchtsingel  remains a palliative, pieces of string and rubber bands tie the torn urban fabric back together. But it works! It also shows how much the people of Rotterdam yearn for a better utility of their city. But above all, this project demonstrates, despite all skepticism, it is possible to make “something”. Out of three times “nothing”, For “only” 4 million euros of community money, crowdfunding ensures the balance, a whole district gets a boost. Luchtsingel shows that bottom-up planning works. That’s why it is so unfortunate that the City Initiative in 2015 will have no follow-up.

 

Vóór 14 mei 1940 gold  Rotterdam als een compacte stad. De straatprofielen waren over het algemeen smal, zelfs voor die tijd. De midden in de stad gelegen havens waren moeilijk bereikbaar voor het wegverkeer. De rook van het bombardement was nog niet opgetrokken of het stadsbestuur begon met het maken van wederopbouwplannen. Plannen waarin ruimte was gemaakt voor brede wegen die het centrum van de stad moesten ontsluiten. Na de oorlog werden ze ook grotendeels zo uitgevoerd. De eerder zo gemiste verkeersaders werden aangelegd en de ruimten er tussenin werden, gedurende de decennia die volgden, in meer of mindere mate ad hoc ingevuld. Rotterdam werd geen stad, maar infrastructuur.

 Maar, anders dan het in de oorlog gespaard gebleven Amsterdam, waar grote bedrijven zich noodgedwongen in de periferie moeten vestigen en het centrum van de stad is verworden tot een openluchtmuseum voor toeristen, is Rotterdam wel een moderne stad geworden, met een multifunctioneel, bruikbaar stadscentrum. De prijs voor de dominante infrastructuur is echter wel dat de stad veel vergeten hoeken kent en verschillende delen van het centrum niet of nauwelijks op elkaar aansluiten.

 Neem nou het Hofplein, voor de oorlog het absolute centrum van Rotterdam, waaraan het gelijknamige station prominent was gelegen. Na de wederopbouw werd het een verkeersplein, een rotonde met middenin een fontein. De enige niet transport-gerelateerde gebruikswaarde ervan is de traditionele duik in de fontein van voetbalsupporters na het behalen van een kampioenschap. Een veel te sporadisch voorkomende gebeurtenis, helaas. Pal achter het plein is een spoorlijn gelegen, die even verderop in een tunnel verdwijnt (waarom is die tunnel niet iets verder doorgetrokken richting CS, kan men zich afvragen).  Er tussenin staan enkele verlaten kantoortgebouwen en een tankstation. Het Hofplein en zijn directe omgeving is voor voetgangers in ieder geval een totale no-go area dat de naburige Provenierswijk en het Oude Noorden hermetisch van het centrum afscheidt.

 Nu zijn er gelukkig recentelijk initiatieven geweest om deze planologische ramp te herstellen. Door middel van het Stadsinitiatief namelijk, een door de gemeente opgezette ideeënprijsvraag  waarin de inwoners van Rotterdam werden opgeroepen tot projectvoorstellen die de kwaliteit van leven in de stad te verbeteren. Het Stadsinitiatief bleek een ideaal instrument voor bottom-up stedenbouw; de eerste winnaar in 2012 was de Luchtsingel, een houten voetgangersbrug  met drie zijtakken, van in totaal ruim 350 meter lang. Deze brug verbindt drie voormalige, door infrastructuur van elkaar gescheiden, dode uithoeken van de stad met elkaar. Door elk van deze dode hoeken een eigen programma toe te kennen, komt dit vergeten stuk van de Rotterdamse binnenstad tot leven.

 Het Schieblock, een lange tijd leegstaand kantoorgebouw dat (tijdelijk) is getransformeerd in een Creative Hub. De Luchtsingel verbindt, door het Schieblock heen, de hierachter gelegen dakakker met de Hofbogen. De verlaten Hofpleinlijn die de potentie heeft te veranderen in een Rotterdamse versie van de Coulée Verte (Parijs) of de High Line (New York). En ten slotte komt er Park Pompenburg, een nieuw park, ingeklemd tussen het Shellgebouw en de ingang van de spoortunnel.

 

Op het eerste gezicht leek er een zekere parallel met het verleden te bestaan, want een beproefde methode opnieuw wordt toegepast: stedelijke planning gebaseerd op infrastructuur. Het is en blijft natuurlijk een lapmiddel; met touwtjes en elastiekjes wordt getracht het verscheurde stedelijk weefsel te herstellen. Maar het werkt! Ook laat het zien hoezeer de  Rotterdammers snakken naar een betere gebruikswaarde van hun stad. Maar bovenal demonstreert dit project dat het, alle scepsis ten spijt, mogelijk is om van drie keer “niets”, “iets” te maken. Voor “slechts” 4 miljoen gemeenschapsgeld, crowdfunding zorgt voor het restant, krijg een heel stadsdeel een nieuwe impuls. De Luchtsingel laat zien dat bottom-up stedenbouw werkt. Daarom is het ook zo jammer dat het Stadsinitiatief in 2015 geen vervolg krijgt.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s