Mirror, mirror

architecture blog, mirror facades

WTC, Rotterdam. Office, Deventer. Photos: RM

Like in most “revolutions”, after due time the sense of reality takes over its goals. The initial idealism goes on sale and will be trivialized or pragmatized at best. Modern architecture is no exception. The mirror facade clearly shows the bankruptcy of modernism in architecture in its original form. 

Modernism derived its right to exist, briefly formulated, on two principles: The abolition of the ornament and the separation of construction and facade. In response to the rigor and formality of classical architecture, modernism formed a liberation. The abolition of the ornament paved the way for honesty in the design: what you see is what you get! By removing the supporting structure from the façade,  freedom of its design arose. Even a facade made completely out of  glass was possible: Light and Air!  The new, rational way of designing showed the functions housed by a building, with a clearly visible structure. The separation between inside and outside faded; interior and exterior blended.

So where did it all go wrong? The rationale was used for cost-effective repetition. Besides this, an all-glass facade also has some physical bad habits, such as the invasion of too much direct sunlight, making the indoor climate unpleasant. The introduction of sunlight-reflective glass brought an end to this. Later, with the addition of tiny metal particles, this glass obtained a mirroring effect. You could still look outside, but not in, at least not during the day. The mirrored facade reflects its surroundings and is in a sense, even more hermetic than the classical architecture which the modernists first tried to overcome. We are back to square one. Or even worse: mirror facades are sometimes downright dangerous. In London cars melt in the sunlight reflected from a concave façade and at a Las Vegas hotel the hair of sunbathing guests is scorched by the light.

architecture blog, office at night

Office building at night. Photo: Unitedstatesian.blogspot.com

Now the mirror façade also has its advantages. Sometimes the reflection of the environment has a magical effect, especially when it is deformed by the shape of the facade. Two opposite reflective facades looking at each other offer a glimpse into infinity. Also important: the contemporary “problem” of the vacancy rate of offices is nicely disguised; After all, you cannot see what is, or is not, happening inside the building. Until dusk falls that is, when the interior lighting becomes visible and vacant buildings remain dark. This way, in the evening office vacancy is made visible at a glance. So, unintendedly, still something remains of the honesty the modernists had in mind.

 

Zoals meestal bij “revoluties” gaat de realiteitszin na verloop van tijd op de loop met de doelstellingen ervan. Het aanvankelijke idealisme gaat in de uitverkoop en wordt gebanaliseerd of in het beste geval gepragmatiseerd. Zo ook met de moderne architectuur. De spiegelgevel maakt faillissement van het modernisme in de architectuur in zijn oorspronkelijke vorm duidelijk zichtbaar.

 Het modernisme ontleende zijn bestaansrecht, kort door de bocht geformuleerd, aan een tweetal principes: Het afschaffen van het ornament en het scheiden van draagconstructie en gevel. Als reactie op de strengheid en formaliteit van de klassieke architectuur vormde de komst van het modernisme een bevrijding. Het afschaffen van het ornament maakte de weg vrij voor eerlijkheid in de vormgeving: what you see is what you get!  Door het wegnemen van de draagconstructie uit de gevel ontstond vrijheid van vormgeving ervan en werd zelfs een geheel glazen gevel mogelijk: Licht en Lucht! Er ontstond een rationele vormgeving waarin de functie die een gebouw herbergde zichtbaar werd gemaakt, met een zichtbare constructie. De scheiding tussen binnen en buiten vervaagde; interieur en exterieur liepen in elkaar over.

 Waar ging het mis?  De rationaliteit werd aangegrepen voor kostenbesparende repetitie. Een geheel glazen gevel heeft daarnaast de nodige bouwfysische onhebbelijkheden, waaronder de inval van veel direct zonlicht waardoor het binnenklimaat onaangenaam wordt. Met de ontwikkeling van zonwerend glas kwam hier een einde aan. Later werd dit glas, door de toevoeging van miniscule metalen deeltjes, spiegelend gemaakt. Je kon nog wel naar buiten kijken, maar niet meer naar binnen, in elk geval niet overdag. De spiegelende gevel weerkaatst zijn omgeving en is daarmee nog hermetischer dan de klassieke architectuur waartegen de eerste modernisten zich afzetten. We zijn terug bij af. Of erger dan dat: spiegelgevels zijn soms ook ronduit gevaarlijk. In Londen smelten auto’s in de gereflecteerde zon, bij een hotel in Las Vegas verschroeit het haar van zonnebadende gasten.

 Nu heeft de spiegelgevel ook zijn voordelen. Soms heeft de reflectie van de omgeving een betoverend effect, zeker als die door de vorm van de gevel wordt vervormd. Twee tegenoverliggende spiegelende gevels die elkaar “aankijken” bieden een blik in de oneindigheid. Ook niet onbelangrijk: het hedendaagse “probleem” van de kantorenleegstand wordt er ook aardig door gecamoufleerd; je kan immers niet zien wat zich binnenin het gebouw afspeelt. Totdat de schemering invalt dan; op dat moment wordt de binnenverlichting zichtbaar en blijven de leegstaande gebouwen donker. De leegstand wordt ‘s avonds in één oogopslag zichtbaar. Zo is er misschien onbedoeld toch nog iets over van de eerlijkheid die de modernisten in gedachten hadden.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s