Christmas Time

architecture blog, christmas decorations

Christmas decorations, the Netherlands.

It’s Christmas again: the most wonderful time of the year. We celebrate the birth of Jesus Christ by stuffing ourselves with food underneath a decorated spruce. Cozy, sure. But how did we get here? How far has our civilization drifted for our most important holiday to take the form it has taken today?

Santa hasn’t existed for very long. Father Christmas, his predecessor, has. He was a somewhat skinny, bearded man, who was inspired by the Germanic god Odin. Odin used to play an important role in the Germanic midwinter festival Yule. Seated on his pale horse, he led a ghost procession through the night skies, of which it was said that it took place around the time of Yule. A skinny bearded man on a horse? In the Netherlands that should ring a bell: we have Sinterklaas (St. Nicholas), who comes from Spain to give toys and candy to the nice children in their shoes they have put in front of the fireplace. Father Christmas + Odin + Saint Nicholas = Santa. Santa Claus was first mentioned in a poem from the 19th century, but only took his final, full figured and cheerful form in a  Coca Cola ad from the 30s.

Architecture blog, Coca cola Santa

Coca Cola advertisement, 1930’s

But what about that tree? The Christmas tree also has an Old Germanic origin. In Pre-Christian Western Europe the oak tree took a central place during the midwinter celebrations. It sometimes was decorated with apples and candles. Under the influence of the church, the oak was later replaced by a fir tree. It’s  triangular shape allegedly referred to the holy trinity. An alternative version of this story is that the tree represents the tree of paradise decorated with forbidden fruit. The apples later were replaced by shiny balls. The star at the top, obviously, is the star of Bethlehem. This way ancient pagan practice was made perfectly acceptable.

Acceptable for the church, anyway. After the October Revolution, the Christmas tree was banned for some time in Russia, but restored in 1935 as a New Year Spruce. It became a secular symbol of the new year. The star at the top was just no longer the star of Bethlehem, of course, but the red star of the revolution. Symbolism is malleable.

Nowadays, increasingly we see that Christmas decorations are not limited to the Christmas tree, but almost anything can be adorned with lights, stars, spruce branches and the like. Entire streets are covered with fairy lights, and most cities have, in imitation of the famous Christmas tree at Rockefeller Center in New York City a large tree at a central location. The German phenomenon of Christmas Markets is spreading out across Europe. On my screen snowflakes flutter down, the whole world is being Christmasized this time of year. Just as the notion that we find ourselves at the end of history is wrong, it is not right to assume that this trend will soon come to an end. Let us to dream about Christmas 100 years from now.

Het is weer kerstmis: een merkwaardig feest. We vieren de geboorte van Jezus Christus door ons vol eten te proppen onder een met prullaria volgehangen spar. Gezellig, zeker. Maar hoe is onze beschaving in vredesnaam zover gekomen, wanneer heeft het feest de vorm aangenomen die het nu heeft? 

 De kerstman bestaat nog niet zo lang. Father Christmas, die wel.  Dat was een wat spichtige bebaarde man, die geïnspireerd was op de Germaanse god Odin. Odin speelde weer een belangrijke rol bij het Germaanse midwinterfeest Yule.  Hij leidde, gezeten op zijn vale paard, de geestenprocessie door de nachtelijke hemel waarvan gezegd werd dat die rond de tijd van Yule plaatsvond. Een magere bebaarde man op een paard? In Nederland doet dat ons ergens aan denken: wij hebben immers Sinterklaas. Father Christmas + Odin + Sinterklaas = Santa, de kerstman. Santa Claus werd voor het eerst genoemd in een gedicht uit de 19e eeuw, maar kreeg pas zijn definitieve, volslanke en goedlachse vorm in een reclamecampagne van Coca Cola uit de jaren’30.

Maar die boom dan? Ook de kerstboom heeft een Oudgermaanse oorsprong. In het Voorchristelijke West-Europa stond tijdens de midwinterviering de eik centraal, die soms ook werd versierd met appels en kaarsen. Onder invloed van de kerk werd de eik later vervangen door een spar, omdat de driehoekige vorm hiervan zou refereren aan de heilige drie-eenheid. Een alternatieve versie van dit verhaal is dat de kerstboom de boom uit het paradijs voorstelt behangen met verboden vruchten. De appels werden vervangen door glimmende ballen. De ster bovenin, laat zich raden, is de ster van Bethlehem. Zo werd een oud heidens gebruik volkomen acceptabel gemaakt.

 Acceptabel voor de kerk, in elk geval. Na de Oktoberrevolutie  werd de kerstboom in Rusland enige tijd in de ban gedaan, maar in 1935 in ere hersteld als nieuwjaarsspar. Het werd zo een seculier symbool voor het nieuwe jaar. De ster bovenin was alleen niet langer de ster van Bethlehem maar de rode ster van de revolutie.  Symboliek is buigzaam.

 Vandaag de dag zien we in toenemende mate dat de kerstversiering zich niet beperkt tot de boom, maar dat nagenoeg alles met lichtjes, sterren en sparretakken versierd wordt. Hele straten worden van kerstverlichting voorzien, de meeste steden hebben, in navolging van de bekende kerstboom bij Rockefeller Center  in New York op een centrale plaats in de stad een grote boom staan. Kerstmarkten waaien van Duitsland uit over geheel Europa.  Op mijn beeldscherm dwarrelen sneeuwvlokjes neer, de hele wereld verkerst.  Net zo min als de gedachte juist is dat wij ons aan het einde van de geschiedenis bevinden is het terecht te veronderstellen dat deze trend spoedig zal stoppen. Rest ons te dromen over het kerstfeest over 100 jaar.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s